Onze dwergplaneten

Pluto gefotografeerd door de New Horizons
Pluto, gefotografeerd door de New Horizons op 14 juli 2015. Credit: NASA/JPL

Koppel jij de namen van de vijf dwergplaneten (Ceres, Eris, Haumea, Makemake en Pluto) aan hun kenmerken?

Welke dwergplaneet was de eerste die ontdekt werd met een ringensysteem?

Correct! Wrong!

Haumea is qua volume in grootte de derde van de vijf dwergplaneten. Het is ook de dwergplaneet met de meest langgerekte vorm van allemaal. Haumea heeft een afmeting van ongeveer 2100 bij 1680 bij 1074 kilometer. De dwergplaneet draait met een periode van 283,77 jaar om de Zon en draait in slechts 3,9 uur om zijn as. In januari 2017 werden er twee maantjes en een ring gevonden bij Haumea. De ring heeft een breedte van ongeveer 70 kilometer en een diameter van ongeveer 2287 kilometer. Het is het eerste trans-Neptuniaanse object waarbij een ring is gevonden.

Welke dwergplaneet is 76 jaar lang geclassificeerd als planeet?

Correct! Wrong!

Pluto werd in 1930 ontdekt door Clyde Tombaugh en werd oorspronkelijk als de negende planeet in ons zonnestelsel geclassificeerd. Dit bleef zo totdat er in de Kuipergordel meer asteroïden met deze grootte werden gevonden. Dit leidde ertoe dat de Internationale Astronomische Unie in 2006 een betere definitie voor een planeet opstelde. Een dergelijk object met in een stabiele baan om de Zon draaien. Ten tweede moet dat object een ronde vorm hebben aangenomen (hydrostatisch equilibrium noemen astronomen dat) en ten derde moet dat object zijn baan hebben schoongeveegd van puin. Aan dit laatste criterium voldoet Pluto niet.

Welke dwergplaneet bevindt zich het dichtste bij de Zon?

Correct! Wrong!

Ceres werd in 1801 door Giuseppe Piazzi ontdekt en het is de enige dwergplaneet aan onze kant van Neptunus. Ceres bevindt zich in de asteroïdengordel tussen Mars en Jupiter. Ceres draait in een periode van 4,6 jaar om de Zon en in 9 uur en 4 minuten om zijn as.

Welke dwergplaneet is vernoemd naar de oppergod van de Rapa Nui?

Correct! Wrong!

Tijdens de ontdekking werd Makemake officieel aangeduid als 2005 FY9 maar de ontdekkers noemden de dwergplaneet “Paashaas” dit omdat Makemake kort na Pasen werd ontdekt. De naam Makemake werd gekozen omdat Rapa Nui ook bekend is als Paaseiland. Makemake heeft een diameter van ongeveer 1360 tot 1480 kilometer. Het is daarmee de op een na kleinste van de vijf dwergplaneten. Makemake draait in 306,21 jaar om de Zon en in ongeveer 22,83 uur om zijn as. In 2015 werd er een maantje ontdekt dat de aanduiding S/2015 (136472) 1 en draait als bijnaam MK2.

Welke is van onderstaande de kleinste dwergplaneet?

Correct! Wrong!

Ceres mag dan wel de grootste asteroïde in de asteroïdengordel zijn maar het is de kleinste dwergplaneet in het zonnestelsel. Ceres heeft een diameter van ongeveer 945 kilometer. In 2015 werd de ruimtesonde DAWN van de NASA de eerste die in een baan rond een dwergplaneet kwam.

Commerciële mededeling

Array

Welke dwergplaneet is het zwaarste van de vijf?

Correct! Wrong!

Eris is bijna even groot als Pluto. De dwergplaneet heeft een diameter van 2326 kilometer maar heeft ongeveer 27% meer massa dan Pluto. Die massa is berekend uitgaande van Eris’ maantje Dysmonia. Toen Eris in 2005 werd gevonden werd berekend dat de dwergplaneet een beetje groter zou zijn dan Pluto maar na de scheervlucht van de New Horizons langs Pluto in 2015 wezen precieze metingen uit dat Pluto, qua volume de grootste van de twee is.

Welke dwergplaneet is vernoemd naar de Hawaïaanse godin van de geboorte?

Correct! Wrong!

Haumea is door een team astronomen gevonden die gebruikmaakten van de Mauna Loa sterrenwacht op Hawaï. De naam Haumea, de Hawaïaanse godin van de geboorte, werd vanwege de associatie met het eiland gekozen. De twee maantjes van Haumea zijn vernoemd naar twee dochters van de godin: Hi’iaka en Nãmaka.

Welke dwergplaneet is qua volume het grootste?

Correct! Wrong!

Pluto heeft een doorsnede van ongeveer 2376 kilometer en heeft een oppervlak dat ongeveer gelijk is aan de grootte van Rusland. Het is in volume de grootste dwergplaneet maar qua massa is het de tweede. Pluto draait iedere 247,94 jaar om de Zon heen en een dag op de dwergplaneet duurt 6,387 uur. Er zijn vijf manen gevonden bij Pluto en die heten: Charon, Styx, Nix, Kerberos en Hydra.

Welke van deze vijf dwergplaneten werd het laatste ontdekt?

Correct! Wrong!

Ceres werd als eerste in 1801 gevonden. In 1930 was Pluto nummer 2. De drie andere dwergplaneten werden snel achter elkaar gevonden door een team geleid door de astronoom Michael Brown. Haumea was de eerste nieuwe dwergplaneet. Haumea werd op 28 december 2004 gevonden maar het duurde tot september 2008 alvorens de dwergplaneet een naam kreeg. Op 5 januari 2005 werd Eris gevonden. Eris kreeg in september 2006 zijn officiële naam. De dwergplaneet is vernoemd naar de Grieks-Romeinse godin van de strijd en onenigheid. Op 31 maart 2005 werd Makemake gevonden. De naam Makemake werd in juli 2008 officieel door de Internationale Astronomische Unie toegekend.

Welke dwergplaneet is het verste van de Zon verwijderd?

Correct! Wrong!

Eris volgt een excentrische baan. Bovendien wijkt het baanvlak ongeveer 44 graden af van dat van de Aarde (en de meeste andere planeten). Eris heeft 559,07 jaar nodig om eenmaal rond de Zon te draaien. De grootste afstand tot de Zon bedraagt 97,5 Astronomische Eenheden (1 AE is de gemiddelde afstand tussen de Aarde en de Zon). De kleinste afstand tot de Zon bedraagt 38,3 AE. Ter vergelijking: de grootste afstand van Pluto tot de Zon bedraagt 49,3 AE.