24 September 2018

De Erg Mooie Chemie Quiz

Credit: The Good Housekeeping Institute

Welkom bij een quiz over de chemie van gezond blijven en er goed uitzien!

Ik ben net opgestaan en heb me slaperig naar de badkamer gesleept. Ik pak de shampoo en begin mijn haar in te zepen. Welke van onderstaande bestanddelen zorgt voor het schuim en verwijdert het vuil uit mijn haar?

Ammoniumlaurylsulfaat is een surfactant. Dit zijn moleculen die een lange koolwaterstofketen hebben als staart en daarnaast een geladen "kop". Deze structuur zorgt er voor dat surfactanten uitstekend in staat zijn om vetten en vuil te verwijderen; de staart van koolwaterstoffen van veel ammmoniumlaurylsulfaat moleculen omhullen het vetdeeltje waarbij de geladen kop naar buiten blijft gericht. Deze geladen buitenkant van de surfactantbal (bekend als een micelle) maakt het mogelijk dat het deeltje met water wordt weggespoeld waarbij het vet wordt meegenomen.

Goed, ik ben wakker. Op naar de wasbak om mijn tanden te poetsen. Ik knijp wat tandpasta over mjn tandenborstel heen en ik vraag me af hoe precies het er voor zorgt dat mijn tanden schoon worden. Welke van de onderstaande bestanddelen kan in tandpasta aanwezig zijn om de plak van mijn tanden te verwijderen?

Ofschoon tandpasta's een surfactant bevatten (zoals ammoniumlaurylsulfaat uit vraag 1) die er voor zorgt dat de tandpasta gaat schuimen is dit niet het belangrijkste deel van een goede tandpasta. Er wordt een schuurmiddel toegevoegd dat wel de plak verwijderd maar het tandglazuur niet beschadigd. Calciumcarbonaat (CaCO3) is zo'n schuurmiddel. Andere schuurmiddelen die in tandpasta's worden gebruikt zijn magnesiumcarbonate (MgCO3), aluminiumhydroxide (AL(OH)3) en calciumpyrosulfaat (Ca2P2O7).

Tijdens het tandenpoetsen zie ik op de verpakking dat er natiumfluoride in de tandpasta zit. Wat is het doel van dit ingrediënt?

Veel moderne tandpasta's bevatten natriumfluoride (NaF). Andere bronnen van fluoride sin tandpasta zijn tinfluoride (SnF2) en monofluorofosfaat (Na2PO3F). Natriumfluoride wordt in hele lage concentraties toegepast maar het speelt een belangrijke rol bij het gezond houden van je tanden. Het glazuur dat onze tanden bedekt bestaat voornamelijk uit hydroxyapatiet (Ca10(PO4)6(OH)2). Fluoride in tandpasta versterkt het glazuur door sommige van de OH-groepen van het hydroxyapatiet te vervangen door fluoride-ionen waardoor er fluoroapatiet wordt gevormd en dat is sterker en beter bestand tegen zuren dan het originele hydroxyapatiet.

Na het opdoen van een snuif deodorant ga ik terug naar de slaapkamer om me aan te kleden. Welke van onderstaande kan een ingrediënt zijn voor deodorant die er voor zorgt dat ik 24 uur lekker fris ben?

Aluminiumchlorohydraten (zoals Al2(OH)4Cl2 en Al2(OH)5Cl) zijn uitstekend geschikt om transpiratie tegen te gaan. Ze doen diet door het afgeven van aluminiumionen die de zweetporiën afdekken. Aluminiumchlorohydraten reduceren ook de transpiratiegeur.

Nadat ik heb bepaald wat ik vandaag zal dragen besluit ik dat ik ook wat make-up wil gebruiken. Ik breng mijn favoriete oogschaduw op - een diepbruine kleur met glinstertjes. Welke van onderstaande stoffen zorgt voor die glinstering?

Mica is een mineraal dat aluminium, silicium en zuurstofatomen bevat. Het is een doorzichtige vaste stof ie gemakkelijk in dunne plakjes kan worden gesplitst. Dit is mogelijk doordat de atomen die mica vormen zijn in vellen zijn gerangschikt met zoals de koolstof die grafiet vormt. Als mica fijn wordt gemalen dan geeft het een glinsterend effect aan make-up als oogschaduw, lippenstift en gezichtspoeders.

Ik hou van de glinstering in mijn bruine oogschaduw maar ik vind de diepbruine kleur ook erg mooi. Welke van onderstaande ingrediënten zorgt voor die diepbruine kleur?

IJzeroxides kunnen voorkomen in verschillende tinten bruin, geel en oranje. Ze worden fijngemalen en toegevoegd aan oogschaduw om die een kleur te geven. Andere kleurstoffen die gebruikt worden zijn carbon black en ultramarijn blauw. Als basis voor oogschaduw wordt vaak titaanoxide gebruikt (TiO2). Dit heeft een ondoorzichtige witte kleur die al die wordt gemengd met een pigment de huid kan bedekken zonder dat de huid zelf nog doorschijnt.

Mijn ogen zien er prima uit maar een beetje lippenstift doet ook wonderen. Wat is een veel voorkomend ingrediënt van lippenstift?

Wonderolie kan gemaakt worden uit plantenzaden. Het is een mengsel van triglycerides die, voordat ze in de cosmetica industrie worden gebruikt, eerst gezuiverd moeten worden. Slechts een klein percentage van het gewicht van een lippenstift is kleurstof. Wonderolie en andere emulsies zoals lanoline en waxen helpen om de lippen zacht te houden.

Een laatste puf poeder op mijn gezicht en de dag kan beginnen. Ik zie op de ingrediëntenlijst dat talk een hoofdbestanddeel is. Wat is talk precies?

Talk voelt een beetje vettig aan en dat komt door de structuur van het materiaal. Fijngemalen talk wordt als vulstof gebruikt in gezichtspoeders en het geeft ook een prettig gevoel bij het opbrengen. Gezichtspoeders bevatten ook kaoline, dit is een soort klei die helpt om vocht te absorberen.

Oeps! ik vergat bijna mijn dagelijkse vleugje parfum. Welke van onderstaande is GEEN aromatische component van parfum?

Linalool is een ingrediënt uit lavendel en dat zorgt voor de specifieke geur van lavendel Geraniol is verantwoordelijk voor de geur van rozen maar het kan ook gewonnen worden uit geraniums. Citronellol heeft een heerlijke lichte citrusgeur. Limoneen is ook een cittrusgeurstof die gewonnen kan worden uit de schil van sinasappels.

Okay, ik ben bijna klaar voor de dag. Alleen mijn handen voelen nog ene beetje droog aan. Ik gebruik een beetje handcrème en ik zie dat er iets in de tube zit dat werkt als een anti-oxidant. Welk bestanddeel zou dat kunnen zijn?

Vitamine E (alpha-tocopherol) is een goede oxidant omdat het erg gemakkelijk reageert met radicalen. Deze radicalen veroorzaken schade aan de cellen en die kan dan weer leiden tot rimpels. Vitamine E komt van nature voor in voedsel en dan vooral in noten en groente van groene bladeren. Ook vitamine C is overigens een populaire anti-oxidant.