De Bruikbare Chemicaliën Quiz

Deze quiz gaat over chemicaliën die je overal in en om huis kan vinden.

Gemethyleerde alcohol is een algemeen voorkomend huishoudchemicalie. Wat is het hoofdbestanddeel?

Gemethyleerde alcohol is eigenlijk ethanol (ethylalcohol). Het gemethyleerde deel is afkomstig doordat er een klein gedeelte methanol aan is toegevoegd dat er voor zorgt dat de oplossing niet voor voor consumptie geschikt is. Methanol is erg giftig.

De meeste mensen hebben wel eens superlijm gebruikt. Wat is het hoofdbestanddeel van deze lijm?

Superlijm bevat methyl-2-cyanoacrylaat en dit stofje polymeriseert als het in contact komt met kleine hoeveelheden water. Het vormt dan superlijm waarvan één druppel wel 900 kilogram kan dragen. Als je hebt geknoeid met superlijm dan kan je proberen het met een beetje aceton op te lossen.

Bleek staat bij de meeste mensen wel in het keukenkastje. Het wordt ook wel vaak chloorbleek genoemd maar dit is niet de juiste benaming. Wat is het hoofdbestanddeel van huishoudbleek?

Huishoudbleek bevat typisch 3 - 6% natriumhypochloriet in water. Er is helemaal geen chloor (Cl2) aanwezig maar het bevat wel opgelost chloride. natriumhypochloriet wordt wel gemaakt uitgaande van Cl2 en natriumhydroxide (NaOH). Het werkt bacteriedodend en het is een uitstekende vlekkenverwijderaar. Onder normale omstandigheden breekt het af tot natriumchloride (tafelzout), zuurstof en water.

Nagellakverwijderaar is populair spul onder de vrouwen. Welke van onderstaande chemicaliën is een actief bestanddeel van nagellakverwijderaar?

Aceton is het hoofdbestanddeel van nagellakverwijderaar. Aceton is een uitstekend oplosmiddel voor veel organische verbindingen. In plaats van aceton wordt ook wel ethylacetaat gebruikt als nagellakverwijderaar.

Als je ooit een brandblusser hebt moeten gebruiken dan weet je waarschijnlijk dat er verschillende soorten brandblussers zijn. Een van die types is een droogijs-blusser. Wat is droogijs?

Droogijs is vaste koolstofdioxide. Dit bevriest bij een temperatuur van -78.5 °C. Als droogijs smelt dan vindt er een proces plaats dat sublimatie heet. Dit betekent dat het vanuit een vaste stof meteen een gas wordt en de vloeistoffase wordt overgeslagen. Hier komt oom de term "droogijs" vandaan want als het smelt dan zie je nooit een vloeistof ontstaan zoals dat bij waterijs wel het geval is.

Een potlood is in ieder huishouden wel te vinden. het bestanddeel in het midden waarmee je daadwerkelijk doet schrijven is helemaal geen lood maar wat is het dan wel?

Grafiet zorgt er voor dat je met een potlood kan schrijven. De kern van een potlood bestaat uit grafiet vermengd met klei en een beetje water om het geheel bij elkaar te houden. Grafiet is een allotroop van het element koolstof. Allotropen ontstaan als atomen van een element op verschillende manieren met elkaar worden verbonden. Deze verschillende verbindingen zorgen voor verschillende vaste vormen van het element. Een ander allotroop van koolstof is bijvoorbeeld diamant. Grafiet is in de 16-de eeuw uitgevonden door een Engelse chemicus die een grijs neerslag ontdekte onder een boom die door een storm om ver was geblazen en hij dacht dat hij lood had ontdekt. Pas 200 jaar later ontdekte men dat dit lood eigenlijk grafiet was. Grafiet komt van het Griekse woord voor schrijven.

Een ander soort plaksel dat veel in huishoudens wordt gebruikt is de zogenoemde houtllijm, ook bekend als PVA-lijm. Wat is het hoofdbestanddeel van deze lijm?

Dit was denk ik wel een weggevertje want PVA is de afkorting voor polyvinylacetaat. Deze lijm is een emulsie van het polymeer polyvinylacetaat in water. De oplossing is redelijk dik en geeft een strakke afwerking als die is opgedroogd. PVA kan worden gebruikt om er polyvinylalcohol van te maken en dat is het belangrijkste bestanddeel van het kinderspeelgoed "Slime". Dit slijm is met een beetje keukenchemie zelf eenvoudig te maken.

In de medicijnkastjes van veel huishoudens is aspirine te vinden. Wat is de chemische naam voor aspirine?

Een tablet aspirine bevat acetylsalicylzuur en een beetje bindermateriaal om het geheel bij elkaar te houden. het werd in 1835 voor het eerst gesynthetiseerd en was aan de eind van de 19-d eeuw veel gebruikt voor pijnbestrijding. Aspirine kan leiden tot maagklachten en daarom is de populariteit de laatste jaren sterk afgenomen. Het wordt vaak vervangen door nieuwere pijnstillers als paracetamol, ibuprofen en acetaminophen.

Antivries wordt in radiatoren van auto's gebruikt om de motor te koelen en bevriezing tegen te gaan. water is een van de bestanddelen van antivries. Welke bestanddeel is de andere hoofdcomponent?

Antivries is een mengsel van glycol en water. water is een uitstekende warmtegeleider als het in radiatoren van auto's wordt gebruikt maar het bevriest te snel en daarom wordt ethyleenglycol toegevoegd om het vriespunt te verlagen. Een mengsel van 50% water en 50% ethanol bevriest pas bij een temperatuur van -35 °C.

Als je thuis je haar wil bleken welke van onderstaande chemicaliën komt dan hoogstwaarschijnlijk voor in de haarverf die je gebruikt om je haar lichter te maken?

Waterstofperoxide (H2O2) wordt nog steeds veel gebruikt als bleekmiddel in haarverven. Het wordt in het bijzonder gebruikt om haar blond te maken. Het is echter geen leuk stofje want het kan leiden tot brandwonden. Dat is een van de redenen dat je bij het verven van je haar erg voorzichtig moet zijn en handschoenen moet dragen.